top Komutu Hile Sayfası: Başlatma, Etkileşimli Kullanım ve Ayarlar

top Komutu Hile Sayfası (Cheatsheet)

top komutu, Linux/Unix sistemlerde çalışan süreçleri gerçek zamanlı olarak izlemek için kullanılan temel bir sistem yönetim aracıdır. Bu makale, top komutunu etkili bir şekilde kullanmak için gereken temel komut satırı argümanlarını, etkileşimli kontrolleri ve ekran özelleştirme seçeneklerini özetlemektedir.

Başlangıç Seçenekleri (Startup Options)

top komutunu belirli parametrelerle başlatmak için yaygın olarak kullanılan komut satırı işaretçileri aşağıdadır:

top
# Varsayılan ayarlar ile başlatır.

top -d 5
# Yenileme aralığını 5 saniyeye ayarlar.

top -n 3
# Ekranı 3 kez güncelledikten sonra otomatik olarak çıkar.

top -u username
# Yalnızca belirtilen kullanıcıya ait süreçleri gösterir.

top -p 1234,5678
# Yalnızca belirli PID'leri (Süreç Kimliklerini) izler.

top -b
# Topluluk (Batch) modunda başlatır. Betikler ve günlük kaydı için etkileşimsizdir.

top -b -n 1
# Tek bir anlık görüntü alır ve çıkar (Betikler için idealdir).

top -H
# Süreçler yerine tek tek iş parçacıklarını (threads) gösterir.

Etkileşimli Gezinme (Interactive Navigation)

top çalışırken kullanılabilen temel klavye komutları, dinamik izleme sırasında anlık ayarlamalar yapmanızı sağlar:

1. Çıkış: q tuşu ile top'tan çıkılır.
2. Yardım: h veya ? tuşları yardım ekranını açar.
3. Yenileme: Space tuşu ekranı hemen yeniler.
4. Aralık Değiştirme: d veya s tuşları yenileme aralığını değiştirmenizi ister.
5. Süreç Sonlandırma: k tuşu, PID ve gönderilecek sinyali (genellikle SIGTERM veya SIGKILL) girmenizi isteyerek bir süreci sonlandırmayı sağlar.
6. Öncelik Değiştirme: r tuşu, bir sürecin önceliğini (renice) değiştirmenize olanak tanır.
7. Kullanıcı Filtresi: u tuşu ile anlık olarak gösterilecek kullanıcı filtrelenir.
8. Görüntülenen Süreç Sayısı: n veya # tuşları, gösterilecek maksimum süreç sayısını ayarlar.
9. Ayarları Kaydetme: W tuşu, mevcut ayarları (sütun düzeni, renkler vb.) ~/.toprc dosyasına kaydeder.

Sıralama (Sorting)

top çalışırken, süreç listesini farklı metriklere göre anlık olarak sıralayabilirsiniz:

• P: CPU kullanımına göre sıralar (Varsayılan).
• M: Bellek (RAM) kullanımına göre sıralar.
• N: PID'ye göre sıralar.
• T: Kümülatif CPU süresine göre sıralar.
• R: Mevcut sıralama düzenini tersine çevirir (Artan/Azalan).
• < / >: Sıralama sütununu sola veya sağa kaydırır.
• F veya O: Hangi sütunun sıralama için kullanılacağını seçmek üzere alan yönetim ekranını açar.

Ekran Açma/Kapama Geçişleri (Display Toggles)

Özet alanlarını ve görev listesi görünümünü özelleştirmek için:

• l: Yük ortalaması (load average) satırını açar/kapatır.
• t: CPU özet modları arasında geçiş yapar (Çubuk grafik, metin, kapalı).
• m: Bellek özet modları arasında geçiş yapar.
• 1: Çekirdek başına CPU kullanım dökümünü (tek satır her çekirdek için) açar/kapatır.
• H: İş parçacığı görünümünü açar/kapatır.
• c: Komut adını tam komut satırı ile değiştirir.
• V: Orman (ağaç) görünümünü açar/kapatır.
• x: Mevcut sıralama sütununu vurgular.
• z: Renkli çıktıyı açar/kapatır.

Filtreleme ve Arama (Filtering and Searching)

Çalışan top oturumunda süreç listesini daraltmak için:

• u: Belirli bir kullanıcıya ait süreçleri filtreler.
• o / O: Yeni bir filtre ekler (Örn: COMMAND=nginx veya %CPU>5.0).
• =: Mevcut penceredeki tüm filtreleri temizler.
• L: Görüntüde bir dize arar.

İpucu: Betiklerde sürekli çıktı almak için daima top -b -n [sayı] kombinasyonunu kullanın. Bu, etkileşimli modun durmasını engeller.