Linux Sistemlerinde htop ile İnteraktif Süreç İzleme ve Yönetimi

Giriş

Linux sistemlerinde bir sunucunun yavaşlaması veya masaüstü oturumunun yanıt vermemesi durumunda, kaynakları tüketen süreci tespit etmek kritik öneme sahiptir. top komutu temel bir araç olsa da, htop renk kodlu arayüzü, fare desteği ve kullanıcı dostu etkileşimli yapısı ile çok daha gelişmiş bir alternatif sunar.

Kurulum

1. Ubuntu/Debian tabanlı sistemlerde:

   sudo apt update && sudo apt install htop

2. Fedora/RHEL tabanlı sistemlerde:

   sudo dnf install htop

Arayüzü Anlamak

htop ekranı üç ana bölümden oluşur:

• Üst Bölüm: CPU çekirdekleri, bellek (RAM), takas alanı (Swap), görev sayısı ve sistem yükü (load average) gibi kaynak göstergeleri yer alır.
• Orta Bölüm: Süreç listesi; PID, kullanıcı, öncelik, bellek kullanımı ve CPU yüzdesi gibi detayları gösterir.
• Alt Bölüm: Fonksiyon tuşları (F1-F10) ile hızlı işlem yapmanızı sağlayan menü çubuğudur.

Temel Kullanım ve Kısayollar

İpucu: Süreçleri CPU veya bellek kullanımına göre sıralamak için P (CPU) veya M (Memory) tuşlarını kullanabilirsiniz.

Yaygın kullanılan kısayollar:

• F3: Süreç arama.
• F4: Süreç filtreleme (sadece belirli süreçleri listeler).
• F5: Ağaç görünümü (parent-child ilişkisini gösterir).
• F9: Sürece sinyal gönderme (kill, terminate vb.).

Süreç Yönetimi

Bir süreci sonlandırmak için:

1. Ok tuşları ile süreci seçin.
2. F9 tuşuna basın.
3. Sol menüden uygun sinyali seçin (Genellikle 15 SIGTERM ile başlayın, yanıt vermiyorsa 9 SIGKILL kullanın).
4. Enter tuşuna basın.

Uyarı: SIGKILL sinyali süreci anında zorla sonlandırır. Veri kaybını önlemek için her zaman önce SIGTERM ile nazikçe kapatmayı deneyin.

Özelleştirme ve İleri Komutlar

Sadece belirli bir kullanıcıya ait süreçleri görmek için:

htop -u kullanıcı_adı

Belirli PID'leri izlemek için:

htop -p 1234,5678

F2 tuşu ile kurulum menüsüne girerek renk şemalarını, gösterge biçimlerini ve sütunları özelleştirebilirsiniz. Yapılan tüm değişiklikler ~/.config/htop/htoprc dosyasında saklanır ve oturumlar arasında korunur.