Giriş
Linux sistemlerinde disk alanı yönetimi, sistem kararlılığı için kritik bir öneme sahiptir. du (disk usage) komutu, dizinlerin ve dosyaların disk üzerinde kapladığı alanı analiz etmek için kullanılan en temel araçtır. Bu rehber, disk kullanımını izleme, büyük dosyaları tespit etme ve raporlama süreçlerini kapsar.
Temel Kullanım
Disk kullanımını hızlıca görüntülemek için aşağıdaki temel komutları kullanabilirsiniz:
du: Geçerli dizin ve alt dizinlerin boyutlarını listeler.du -sh *: Geçerli dizindeki her öğenin toplam boyutunu okunabilir formatta (K, M, G) gösterir.sudo du -sh /var: Root yetkisi gerektiren dizinleri analiz etmek için kullanılır.
İpucu: -h (human-readable) parametresi, bayt değerlerini insanlar tarafından okunabilir KB, MB ve GB formatına dönüştürür.Derinlik Kontrolü
Büyük dizin ağaçlarında analiz yaparken çıktı karmaşasını azaltmak için derinlik kısıtlaması uygulayabilirsiniz:
du -h --max-depth=1 /var/logBu komut, yalnızca belirtilen dizinin ilk seviyesindeki alt dizinlerin boyutlarını gösterir.
Dosya ve Dizinleri Hariç Tutma
Belirli dosya türlerini veya dizinleri analiz dışı bırakmak, raporun doğruluğunu artırır:
du -sh --exclude="*.log" /varBu komut, /var dizinindeki toplam boyutu hesaplarken tüm .log uzantılı dosyaları yok sayar.
En Büyük Dosyaları Tespit Etme
Disk alanını tüketen en büyük öğeleri bulmak için du komutunu sort ile birleştirmek etkili bir yöntemdir:
- Analiz edilecek dizine gidin.
- Boyutları okunabilir formatta listeleyin:
du -h | sort -rh | head -10 - Bu komut, diskteki en büyük 10 dosya veya dizini sıralı bir şekilde ekrana getirir.
Disk Kullanımı ve Gerçek Boyut Farkı
Dosyaların diskte kapladığı alan ile dosyanın gerçek boyutu (apparent size) farklı olabilir. Dosyanın içeriğindeki bayt sayısını görmek isterseniz --apparent-size parametresini kullanabilirsiniz.
Uyarı: Dosya sistemleri genellikle bloklar halinde veri saklar. Bu nedenle, küçük bir dosya bile diskte bir blok boyutu kadar yer kaplayabilir.
