fsck Komutu Kullanım Kılavuzu ve Hata Ayıklama Yöntemleri
fsck (file system consistency check), Linux ve Unix benzeri sistemlerde dosya sistemi tutarlılığını kontrol etmek ve onarmak için kullanılan temel bir araçtır. Bu kılavuz, yaygın komut formlarını, güvenli onarım prosedürlerini ve farklı onarım modlarını detaylandırmaktadır.
Zorluk Seviyesi: Intermediate
Temel Kullanım (Basic Usage)
fsck komutu, belirli bir aygıt üzerindeki dosya sistemini kontrol etmek için kullanılır. Genellikle kök kullanıcı (root) ayrıcalıkları gereklidir.
| Komut | Açıklama |
|---|---|
fsck /dev/sdb1 |
Belirtilen dosya sistemini kontrol eder (varsayılan ayarları kullanarak). |
fsck -n /dev/sdb1 |
Yalnızca kontrol eder, herhangi bir değişiklik yapmaz (Salt Okunur Kontrol). |
fsck -f /dev/sdb1 |
Dosya sistemi temiz görünse bile kontrolü zorlar. |
fsck -t ext4 /dev/sdb1 |
Yalnızca belirtilen türdeki (örneğin ext4) dosya sistemlerini kontrol eder. |
fsck -A |
/etc/fstab dosyasında listelenen tüm dosya sistemlerini kontrol eder. |
Güvenli Onarım İş Akışı (Safe Repair Workflow)
Herhangi bir onarım işlemine başlamadan önce, verilerinizi korumak için aşağıdaki adımları izlemek kritik öneme sahiptir. Dosya sisteminin bağlı (mounted) olmaması zorunludur.
- Aygıtı, bağlama noktasını ve dosya sistemi türünü belirleyin:
lsblk -f - Aygıtın bağlı olup olmadığını kontrol edin:
mount | grep /dev/sdb1 - Onarımdan önce dosya sistemini ayırın (unmount):
sudo umount /dev/sdb1 - Önce salt okunur bir kontrol çalıştırarak potansiyel sorunları tespit edin:
sudo fsck -n /dev/sdb1 - Güvenli kabul edilen sorunları kullanıcı onayı olmadan otomatik olarak onarın:
sudo fsck -p /dev/sdb1
UYARI: Kök (root) dosya sistemi çalışırken onarılamaz. Kök dosya sistemini onarmak için Kurtarma Modu (Recovery Mode) veya Canlı USB (Live USB) kullanmalısınız.
Onarım Modları (Repair Modes)
fsck komutunun etkileşim düzeyini belirleyen seçenekler:
| Seçenek | Açıklama |
|---|---|
-n |
Değişiklik yapma. Güvenli ilk geçiş için kullanılır. |
-p |
Güvenli kabul edilen sorunları otomatik olarak onarır (etkileşim yok). |
-y |
Tüm onarım istemlerine 'evet' yanıtını verir (dikkatli kullanılmalıdır). |
-r |
Her onarımdan önce kullanıcıya soru sorar (etkileşimli onarım). |
-f |
Dosya sistemi temiz görünse bile kontrolü zorlar. |
fsck Çıkış Kodları (Exit Codes)
fsck komutunun döndürdüğü kodlar, işlemin sonucunu anlamak için önemlidir:
| Kod | Açıklama |
|---|---|
0 |
Hata yok. |
1 |
Dosya sistemi hataları düzeltildi. |
2 |
Sistemin yeniden başlatılması gerekiyor. |
4 |
Düzeltilemeyen hatalar mevcut. |
8 |
İşlemsel hata oluştu. |
16 |
Kullanım veya sözdizimi hatası. |
Diğer Dosya Sistemleri İçin Araçlar
fsck genellikle ext2/3/4 gibi Unix dosya sistemleri için bir arayüz görevi görür. Diğer dosya sistemleri kendi özel araçlarını kullanır:
| Dosya Sistemi | Özel Araç |
|---|---|
| XFS | xfs_repair |
| Btrfs | btrfs check veya btrfs scrub |
| NTFS | ntfsfix |
tune2fs ile Otomatik Kontrol Zamanlaması
ext dosya sistemlerinin ne zaman otomatik olarak kontrol edileceğini yönetmek için tune2fs kullanılır:
# Kontrol sıklığını 25 bağlama (mount) olarak ayarla
sudo tune2fs -c 25 /dev/sdb1# Bağlanma sayısına dayalı kontrolü devre dışı bırak
sudo tune2fs -c -1 /dev/sdb1
