Son yıllarda çocukların dijital dünyayla olan ilişkisi, hem ebeveynler hem de hükümetler için giderek daha büyük bir endişe kaynağı haline geldi. Sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte, genç kullanıcıların maruz kaldığı riskler de çeşitlendi; siber zorbalık, bağımlılık ve tehlikeli içerikler bu risklerin başında geliyor. Bu bağlamda, Vietnam hükümeti de çocuğuna yönelik sosyal medya kısıtlamalarını hayata geçirmek için çalışmalara başladı. Peki, bu alanda ilk adımı atan Avustralya’dan başlayarak, küresel trend nasıl şekilleniyor?
Avustralya’dan İlk Adım: 2025’te Yasaklanan Platformlar
Avustralya, 2025 yılının son çeyreğinde, 16 yaşın altındaki çocuklara yönelik sosyal medya kullanımını tamamen yasaklayan ilk ülke oldu. Bu karar, hükümetin yürüttüğü araştırmaların ardından alındı; araştırmalar, gençlerin yüzde 60’ından fazlasının haftalık en az 4 saatini sosyal medyada geçirdiğini ve bu süreçte siber zorbalık, anksiyete ve depresyon gibi ciddi risklere maruz kaldığını ortaya koydu. Yasak kapsamında, TikTok, Instagram, Snapchat ve Facebook gibi platformlara erişim engellenirken, ebeveynler çocuklarını bu yasaklara dahil etmek için otomatik filtreleme sistemlerini kullanabiliyor.
Avustralya’nın bu adımı, diğer ülkeler için de bir model oluşturdu. Hükümetler, çocukların dijital güvenliğini artırmak amacıyla benzer yasal düzenlemeleri hayata geçirmeye başladı. Peki, hangi ülkelerde neler yapılıyor?
Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık: Sıkı Düzenlemeler
Avrupa Birliği (AB), 2026 yılında yürürlüğe girecek olan Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında, sosyal medya platformlarına çocuklara yönelik içerikleri filtreleme zorunluluğu getirdi. Bu yasa, platformların algoritmalarını yeniden düzenlemelerini ve reşit olmayan kullanıcıların verilerini korumalarını şart koşuyor. Fransa ve Almanya gibi ülkelerde ise, 13 yaşın altındaki çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin ebeveyn onayı zorunlu hale getirildi. 13 yaş üstündeki gençler içinse, platformlar kullanıcıların yaşlarını doğrulamak zorunda.
Birleşik Krallık’ta ise, Online Safety Act adı verilen yasa, sosyal medya şirketlerini çocuklara zarar verebilecek içerikleri engellemeye zorluyor. Bu yasa kapsamında, platformlar çocukların maruz kaldığı içerikleri izlemek ve raporlamak zorunda. Ayrıca, İngiltere’de 16 yaşın altındaki çocukların gece 22:00’dan sonra sosyal medya kullanımına kısıtlama getiren yerel yönetmelikler de bulunuyor.
Asya’dan Ortadoğu’ya: Farklı Yaklaşımlar
Vietnam’ın yanı sıra, Çin de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik sıkı kurallar uyguluyor. Ülkenin Cyberspace Administration of China (CAC) adlı kurumu, 16 yaşın altındaki çocukların akıllı telefonlarında sosyal medya uygulamalarını kullanmasını engelleyen bir sistem geliştirdi. Bu sistem, ebeveynlerin çocuklarının kullanım süresini ve erişim haklarını kontrol etmelerine olanak tanıyor.
Orta Doğu’da ise Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), sosyal medyada çocukların maruz kaldığı içerikleri denetlemek amacıyla National Electronic Security Authority (NESA) adı verilen bir kurum oluşturdu. BAE’de, 18 yaşın altındaki çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin ebeveyn izni zorunlu hale getirildi ve platformlar, kullanıcıların yaşlarını doğrulamakla yükümlü kılındı.
Dünyada Artan Trend: Dijital Sağlık ve Güvenlik
Bu ülkelerin ortak noktası, çocukların dijital dünyadaki güvenliğini artırmak amacıyla yasal düzenlemelerin ötesine geçerek teknolojik çözümler geliştirmesi. Örneğin, Avustralya’da kullanılan otomatik filtreleme sistemleri, sosyal medya platformlarının algoritmalarını değiştirerek, zararlı içerikleri otomatik olarak engelleyecek şekilde tasarlandı. Benzer şekilde, ABD’de de çocukların dijital güvenliğini artırmak amacıyla, Kids Online Safety Act (KOSA) adlı bir yasa tasarısı gündemde. Bu yasa, sosyal medya şirketlerini çocuklara yönelik içerikleri denetlemeye zorlayacak.
Uzmanlar, bu düzenlemelerin çocukların dijital dünyada daha güvenli bir şekilde yer almasını sağlayacağını belirtiyor. Ancak, teknolojik çözümlerin yanı sıra ebeveynlerin de bilinçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Çünkü sadece yasal düzenlemelerle değil, aynı zamanda dijital okuryazarlığın artırılmasıyla çocukların dijital dünyada daha sağlıklı bir şekilde var olmaları mümkün olacak.
Sonuç: Küresel Bir Trend mi Başlıyor?
Vietnam’ın da dahil olmasıyla birlikte, sosyal medyada çocukların kullanımına yönelik kısıtlamalar küresel bir trend haline geliyor. Ülkeler, çocukların dijital güvenliğini artırmak amacıyla farklı yaklaşımlar benimsiyor; bazıları yasal düzenlemelerle, bazıları ise teknolojik çözümlerle bu sorunu çözmeye çalışıyor. Ancak, bu düzenlemelerin etkinliğinin artması için uluslararası iş birliğinin de önem taşıdığı aşikar. Gelecekte, daha fazla ülkenin benzer adımlar atması ve dijital dünyanın çocuklar için daha güvenli bir yer haline gelmesi bekleniyor.
